Yapay zeka ile antibiyotik keşfeden bilim insanlarına Pritzker Ödülü
MIT'den Barzilay ve Collins, yapay zeka ile ilk antibiyotik halicini keşfeden çalışmalarıyla Pritzker ödülünü kazandı.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) iki profesör, yapay zeka ile antibiyotik keşfi alanındaki çalışmaları nedeniyle 2026 Pritzker AI ve Bilimsel Araştırma Mükemmelliği Ödülü'nün sahibi oldu. Ödül, MIT News'e göre derin öğrenme, biyomühendislik ve deneysel doğrulamayı birleştirerek ilaca dirençli patojenlere karşı yeni antibakteriyel adaylar belirleme öncülüğünden dolayı Regina Barzilay ve James Collins'e verildi.
Yapay zekanın bulduğu ilk antibiyotik: Halicin
İkili, 2020'de Cell dergisinde yayımlanan çalışmalarında, 2 bin 500 molekül üzerinde eğitilen bir derin öğrenme modeliyle "halicin" adlı antibiyotiği keşfetmişti. Halicin adını, Stanley Kubrick'in 1968 yapımı "2001: Bir Uzay Destanı" filmindeki kurgusal yapay zeka sistemi HAL 9000'ten alıyor. Geniş spektrumlu bu antibiyotik, "süperbakteri" olarak da anılan antibiyotik dirençli Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii ve Mycobacterium tuberculosis gibi bakterileri öldürebildiği görüldü. Yıllar süren keşif süreci yapay zeka sayesinde birkaç haftaya indi. 2023'te ekip, A. baumannii'ye karşı etkili dar spektrumlu "abaucin" adlı ikinci bir antibiyotik daha keşfetti.
Ödülün komitesi kimlerden oluşuyor?
Chicago Üniversitesi'nin duyurusuna göre 2024'te Caltech ile birlikte kurulan ödül, yapay zeka ile doğa bilimlerini veya mühendisliği birlikte ileriye taşıyan katkıları tanıyor. Collins ödülün ardından yaptığı değerlendirmede, "Üretken yapay zeka ile, yapay zekayı bir keşif aracı olmaktan bir tasarım aracı olmaya kaydırırken görüyoruz. Bu kayma, bize yeni nesil hayat kurtaran ilaçları getirebilecek yeni ufuklar açıyor" dedi. Barzilay ise ilaç keşfinin hâlâ erken aşamada olduğuna işaret ederek, "Yapay zeka ile işlem hattının yalnızca bazı bölümlerini otomatikleştirebiliyoruz; insan biyolojisinin gerçekçi yapay zeka modellerini inşa etmemiz gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Fotoğraf: MIT