İhmal edilen tropik hastalıklar sonraki pandeminin habercisi
Uzmanlar, DSÖ'nün NTD listesindeki 21 hastalığın sağlık sistemlerinin zayıf noktalarını gösterdiğini söylüyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) "ihmal edilmiş tropikal hastalıklar" (NTD) listesindeki 21 hastalık, uzmanlara göre bir sonraki pandemiyi önceden haber veren erken uyarı sistemi işlevi görüyor. Tübingen Üniversitesi Tropikal Tıp Enstitüsü Yetkinlik Merkezi Direktörü Dr. Carsten Köhler, Euronews'e verdiği söyleşide, "NTD'lerin görüldüğü yerler, küresel sağlık sistemimizin zayıf noktalarıdır; çünkü oralarda bir sağlık sistemi yok" diyor.
Almanya'da tilki tenyası, kapıda lişmanyaz
Listedeki hastalıklardan alveoler ekinokkoz (tilki tenyası), artık yalnızca tropik bölgelerin sorunu değil: Robert Koch Enstitüsü, Almanya'da 2024'te 52 enfeksiyon kaydetti; önceki yıllarda bu sayı genellikle 40-45 arasındaydı. Vakaların büyük bölümü Baden-Württemberg ve Bavyera'dan gelirken, bölgeye bağlı olarak tilkilerin yüzde 33 ile 50'sinin parazit taşıdığı bildiriliyor. Köhler, Akdeniz tatillerinden dönenlerin lişmanyazı Almanya'ya getirebildiğini de ekliyor; DSÖ verilerine göre yılda yaklaşık 700 bin ile 1 milyon kişi lişmanyazlara yakalanıyor. Orta Afrika ülkesi Gabon ise göz kurdu (Loa-Loa) hastalığının NTD listesine alınması için DSÖ'ye başvurdu; ancak DSÖ danışma komitesi ekimde, listeye alma kriterlerini temelden gözden geçirilmeden yeni hastalık alınmamasını önerdi.
Hastalık X ve çöken saha yapıları
Köhler, Kongo'daki Ebola salgınının tam da veri boşluğu yüzünden geç fark edildiğini vurguluyor: "Kongo'ya ait verilerin eski olduğunu fark etmek zorunda kaldık." ABD'nin sağlık alanındaki desteğini geri çekmesi, son on yılda kurulan toplum sağlığı çalışanı (Community Health Worker) yapılarını büyük ölçüde çökertti; UNAIDS'e göre 2025'te Malavi'de binlerce toplum sağlığı çalışanı sözleşmelerinin sona ermesiyle karşı karşıya kaldı. Köhler, DSÖ'nün "Hastalık X" adını verdiği bir sonraki pandemiye hazırlık için laboratuvarların, uzman personelin, veri altyapılarının ve uluslararası ağların şimdiden hazır tutulması gerektiği uyarısını yapıyor: "Sağlığın sınırı yoktur; hastalık etkenleri için de sınır yoktur."
Fotoğraf: Euronews / Unsplash