Tayvan'a ilk F-16 Block 70'ler indi; Çin ve Tayvan savaşıyla ilgili
Tayvan'a ilk beş F-16 Block 70 teslim edildi; 61 uçak beklerken Çin baskısı ve APEC zirvesi gündemde
Tayvan, Amerika Birleşik Devletleri'nin 2019'da onayladığı 66 uçaklık ve yaklaşık 8 milyar dolarlık siparişin ilk beş F-16 Block 70 savaş uçağını teslim aldı. Son parti üç uçak 8 Kasım'da sabah saat 11 sularında, ülkenin doğusundaki Taitung ilçesindeki Chihhang Hava Üssü'ne indi. Teslimat, yıllarca süren gecikmenin ardından gelirken ada, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun günlük askeri baskısı ve bu hafta Shenzhen'de başlayacak APEC zirvesi gölgesinde savunmasını güçlendirmeye çalışıyor.
Beş uçak Taitung'a ulaştı
6729, 6731 ve 6732 kuyruk numaralı üç uçak Lockheed Martin'in Güney Karolina'daki fabrikasından ayrıldı, 4 Kasım'da Hawaii'ye ulaştı ve 8 Kasım'da Chihhang Hava Üssü'ne indi. Bu üçlüyü, 2 Ekim'de aynı üsse varan 6727 ve 6728 kuyruk numaralı ilk iki uçak izledi. Böylece 66 uçaklık programda teslim edilen sayı beşe ulaştı.
Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Joseph Wu da 8 Kasım'da yaklaşan uçakların görüntülerini "Welcome home" notuyla paylaştı.
Focus Taiwan (CNA) tarafından aktarılan bilgilere göre Hava Kuvvetleri Komutanlığı, 66 uçaklık programın yeni üyeleri olan F-16V'lerin hizmete alınması eğitiminin plana uygun süreceğini ve ilk operasyonel kabiliyetin kademeli olarak oluşturulacağını bildirdi.
Teslimat 2023 planının gerisinde
ABD, 66 F-16V'den oluşan satışı 2019'da onaylamıştı; teslimatların 2023'te başlayıp 2026'da tamamlanması bekleniyordu. Teknik sorunlar takvimi geriye itti ve 66 uçağın 61'i henüz teslim edilmedi.
Şirket tarafında ise mesaj ölçülü. 2019'daki 8 milyar dolarlık anlaşmanın yüklenicisi Lockheed Martin'in sözcüsü, Clash Report'ın aktardığı açıklamada şunları söyledi:
"ABD politika hedeflerini ve Tayvan'ın güvenlik hedeflerini destekleyen görev açısından kritik caydırıcılık kabiliyetlerini teslim etmeye bağlıyız."
Sözcü, teslimat takvimine ilişkin soruları iki hükümete yönlendirdi. Tayvan Hava Kuvvetleri ise üretim ve teslimat sürecinin artık istikrarlı olduğunu ve birimlerin ilk operasyonel kabiliyet doğrultusunda eğitim alımına devam edeceğini bildirdi.
Teslim edilen beş uçak, Tayvan'ın Washington'dan beklediği yaklaşık 30 milyar dolarlık silah birikimini hafifletme yönünde atılan bir adım olarak değerlendiriliyor.
Çin'in günlük askeri baskısı sürüyor
F-16'lar adaya ulaşırken Çin ordusunun çevredeki varlığı da devam ediyor. Tayvan Ulusal Savunma Bakanlığı'nın (MND) günlük raporuna göre, 16 Kasım sabahından 17 Kasım sabahına kadar geçen pencerede ada çevresinde 5 Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) uçağı, 6 Donanma gemisi ve 2 resmi gemi tespit edildi.
- Beş uçuşun tamamı Tayvan Boğazı'nın ortay hattını geçti.
- Uçaklar adanın güneybatı ve doğu hava savunma tanıma bölgelerine (ADIZ) girdi.
- Tayvan Silahlı Kuvvetleri hava devriye uçağı, donanma gemileri ve kıyı füze sistemleriyle yanıt verdi.
Taiwan News'in bildirdiğine göre Tayvan, bu ay içinde Çin askeri uçağını 210, gemiyi 154 kez tespit etti. Çin, Eylül 2020'den bu yana doğrudan çatışmaya varmadan baskı kuran "gri bölge taktiklerini" artırarak kullanıyor.
Xi–Trump APEC zirvesinde Tayvan ikinci planda
Askeri teslimatlar ile bölgesel diplomasi aynı haftaya denk geldi. AP'ye göre Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump'ın bu hafta Shenzhen'deki APEC zirvesi kenarında üçüncü kez bir araya gelmesi bekleniyor ve Tayvan'ın zirve gündeminde ikinci planda kalması öngörülüyor. ABD, Tayvan'ı resmen tanımıyor ancak adanın en büyük gayri resmi müttefiki ve silah satıcısı konumunda.
AP haberine göre Trump, ikinci döneminde Tayvan'dan kendi savunmasına daha fazla harcama yapmasını istedi; Tayvan savunmaya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5'ini taahhüt etti. Kongre'nin onayladığı 14 milyar dolarlık silah paketi hâlâ serbest bırakılmadı; geçen yıl sonunda onaylanan 11 milyar dolarlık paket ise uygulanıyor.
AP haberine göre George Mason Üniversitesi'ndeki Taiwan Security Monitor projesinin verileri, Tayvan'ın birikmiş ABD siparişlerinin değerini yaklaşık 30 milyar dolar olarak gösteriyor. Açık kaynak veri sitesi Skyfaring'in derlediği MND verileri ise PLA'nın 2025'te adaya doğru yaklaşık 5.448 savaş uçağı sortisi uçurduğunu, 2026'da 12 Kasım itibarıyla kaydedilen sorti sayısının 2.401'de kaldığını ortaya koyuyor.
Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Joseph Wu, 3 Kasım'da Çin'in Batı Pasifik'te duyurulmadan yaptığı tatbikatlarda Tayvan ve Japonya sularının çevresinde 100'den fazla gemi konuşlandırdığını yazdı. AP'ye konuşan uzmanlara göre Çin'in tehdidi canlı atışlı gösterilerden adayı abluka etme ve mühürlemeye dönüşüyor; Haziran'dan bu yana Çin Sahil Güvenliği, açık Pasifik'e bakan doğu kıyılarında devriye geziyor.
Taypey: "Güç yoluyla barış" vurgusu
Tayvan'ın Washington'daki fiili büyükelçiliği sözcüsü, Clash Report'ın aktardığı açıklamada, Tayvan Boğazı'nda statükoyu korumanın Taypey'in "sarsılmaz hedefi" olduğunu ve F-16 Block 70 gibi ekipmanın "güç yoluyla barış"ı sağlamanın esaslı bir parçası olduğunu söyledi.
"Büyüyen bir meydan okumayla yüz yüze, ulusal savunmamızı buna göre güçlendirmeye ve bölgemizdeki benzer düşünceli ortaklarla işbirliğini derinleştirmeye devam edeceğiz."
Teslimatlardaki gecikme adanın içinde de politika malzemesi yapıldı. CFR'den David Sacks, muhalefetteki Kuomintang'ın (KMT) teslimat gecikmelerini ABD'nin güvenilirliğini sorgulamak ve Cumhurbaşkanı Lai Ching-te'nin özel savunma bütçesi taleplerine karşı kullanmak için bir anlatıya dönüştürdüğünü aktardı. Eski bir Pentagon yetkilisi ise "Beş uçak harika, ama bu vaat edilenin sadece küçük bir kesri" değerlendirmesinde bulundu.
Net tablo çift yönlü: Tayvan, Çin'in ortay hattını her gün ihlal eden uçak ve gemilerine karşı hava gücünü modernize ederken, teslimatların hızının artıp artmayacağı büyük ölçüde Washington'ın üretim kapasitesine ve Pekin ile yürüttüğü diplomasinin seyrine bağlı görünüyor.