Amerikalılar Trump'ın seçim kaybını konuşuyor
ABD'de ara seçimde Demokratlar Kongre'nin iki kanadını da aldı; Trump yenilgiyi kabul ederken İran savaşını savundu.
Amerikalı seçmenler 3 Kasım Salı günü ara seçimde sandık başına gitti ve Cumhuriyetçi Parti tarihi kayıplarla karşılaştı: Associated Press ile CNN projeksiyonlarına göre Demokratlar, Temsilciler Meclisi'nin yanı sıra Senato'nun kontrolünü de ele geçirdi. ABD basınında seçim sonrası sabahın ortak gündemi tek bir cümlede toplanıyor: Donald Trump'ın seçim kaybı ve kaybın faturasının kime kesileceği.
ABD basını ortak manşette buluştu
Yalnızca Amerikan yayın kuruluşlarının manşetlerine bakıldığında, seçim gecesi ve ertesi sabah çerçevesinin şaşırtıcı bir biçimde örtüştüğü görülüyor:
Associated Press: "Demokratlar Temsilciler Meclisi ve Senato'yu kazanarak Kongre'nin tam kontrolünü ele geçirdi."
The New York Times: "Trump röportajında seçim sonuçlarını kabul edeceğini söyledi."
CNN: "Trump, İran savaşının Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçim hezimetini tetiklediği bilgisinin 'büyük ölçüde doğru' olduğunu söyledi."
NPR: "Trump ara seçim sonuçlarına tepki gösterdi: Başkan, 2026 ara seçimlerini tamamen kendisi hakkında bir yarışa çevirmişti; İran savaşı ve ekonomik durgunluk alt akıntısı bedelini ödettirdi."
Politico: "Cumhuriyetçiler, açık açık söylemese de kapalı kapılar ardında Trump'ı suçluyor."
Bu manşet ortaklığının merkezinde, seçim gecesi Beyaz Saray'dan telefonla bağlanan Trump'ın The New York Times'a verdiği kısa röportaj var. Gazetenin muhabirleri Tyler Pager ve Erica Green'in gerçekleştirdiği görüşmede Trump, akşam saat 22.30'dan hemen önce sonuçları izlerken konuştu.
Trump yenilgiyi kabul etti, suçu aday yokluğuna yükledi
Trump, ara seçim sonuçlarını kabul etmeye "kesinlikle hazır" olduğunu ve Demokratlarla çalışmaya açık olduğunu söyledi.
"Onlarla çalışmak için ileriye bakıyoruz. Muhtemelen bazı konularda anlaşırız."
Kayıpların nedenini ise oy pusulasında kendi adının bulunmamasına bağladı: "Ben aday değildim ve aday olmadığım için yeterince insanı sandığa getiremedik." İran'la savaşa girme kararını ise "çok akıllıca bir karar" olarak niteleyip pişmanlık duymadığını, aynı kararı yeniden vereceğini söyledi; seçmenin İran'a değil petrol fiyatına kızdığını öne sürdü: "İran'ı dert etmiyorlar ama petrol fiyatından memnun değildiler."
Trump, Güney Karolina Senatörü Darline Graham ile Texas Başsavcısı Ken Paxton'un senato adaylıklarını destekleme kararından da pişmanlık duymadığını belirtti; iki aday da senato yarışını kaybetti. Kendi açısından ise ilk iki yılının "tarihte herhangi bir başkanın en başarılı iki yıllık dönemi" olduğunu savundu. Demokratların kendisiyle temas kurduğunu, borç limiti konusunda anlaşma çıkabileceğini söylerken "Tam veto yetkim var, bu yüzden onlar bana gelmek zorunda" ifadesini kullandı.
Doğu Odası'nda "karanlık" bir seçim gecesi
Aynı habere göre Trump, sonuçları Beyaz Saray'ın Doğu Odası'ndaki izleme partisinde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Adalet Bakanı Todd Blanche ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile birlikte izledi. Katılımcıların bazıları ortamı "karanlık" ve "cenaze töreni havasında" olarak tarif etti; misafirlerin bir kısmı saat 22.00'den önce ayrıldı. Trump'ın akşam boyunca danışmanlarına, seçim öncesi anket bilgilerinin yanıltıcı olduğu gerekçesiyle öfke kustuğu, bir Beyaz Saray yetkilisinin ise bu tabiri reddettiği aktarıldı.
Gün boyunca kamuoyu önüne çıkmayan Trump, sosyal medya hesabından Fox News sunucularına "taş kadar aptal" benzeri hakaretler yağdırdı; Guam'dan gelen sonuçlar üzerine umutlu bir paylaşım yaptı. Seçim günü sabahı "Enflasyon çözüldü" iddiasında bulunmuştu; oysa Eylül'de tüketici fiyatları bir önceki yıla göre yüzde 3,7 artmıştı. Kampanya boyunca 30 mitinge çıkan Trump'ın "Beni aday sanın" diye seslendiği, seçim arefesindeki Florida mitinginde ise "28 gün üst üste bu işi çekmek çok fazla" diye yakındığı belirtiliyor. Cumhuriyetçiler Kongre'yi koruduğu takdirde her yetişkine 5 bin dolar dağıtılacağı "Trump Temettüsü" ile 500 dolarlık Obamacare iade çekleri vaatleri seçmeni ikna etmedi; anketlerde tarife, ekonomi, benzin fiyatları, yaşam maliyeti ve İran savaşı onayının çoğunluk tarafından reddedildiği ölçülmüştü.
Vance ile kopuş rotası ve petrolde çöküş
Vance, X platformunda yayımladığı uzun açıklamada seçim yenilgisinin nedeni olarak İran savaşını gösterdi; Trump da savaşın hezimette payı olduğu bilgisinin "büyük ölçüde doğru" olduğunu kabul ederek "Yeniden yapmak zorunda kalsam, yeniden yapardım" dedi. Bu sözler, başkan ile başkan yardımcısı arasında savaş konusundaki görüş ayrılığını görünür kıldı.
Piyasalar da yeni dengenin sinyalini verdi: Vance'ın açıklamasının hızlandırdığı satış dalgasında Brent petrolü yüzde 8'e yakın düşüşle varil başına 95,70 dolara geriledi ve ay içi kaybı yüzde 16'ya çıktı; Amerikan benchmark'ı WTI ise 90 doların altına indi. CNN'e konuşan analist Bob McNally, "Yatırımcılar, yönetimin bu savaştan çıkacağına bahse giriyor çünkü hezimet herkesin beklediğinden büyük oldu; ama biz buna inanmıyoruz, tırmanma ihtimali daha yüksek" değerlendirmesini yaptı. İran, çatışmaların yeniden tırmanması hâlinde Orta Doğu'daki enerji altyapısını hedef alacağını duyurmuştu.
"Başkanlık içler acısı durumda"
Yenilginin muhalefet kanadındaki karşılığı da sertti. CNN'e konuşan Kentucky'nin Demokrat Valisi Andy Beshear, "Bu seçim kesinlikle bu başkanla ilgili bir referandumdu. Tarife politikaları hayatımızın en kötü ekonomi politikası, İran savaşı ise hayatımızın en kötü dış politikasıydı. Başkanlığı içler acısı durumda" dedi ve ekledi: "Amerikan halkı artık yeter dedi."
NPR'ın analizine göre seçim, Trump'ın kişiselleştirdiği kampanyanın faturasının kesilmesiydi; İran savaşı ve ekonomideki alt akıntı bedeli ödetti. Politico'ya konuşan ismi açıklanmayan bir Cumhuriyetçi milletvekili ise seçim öncesinde "Bu yılın başında tarihe meydan okuyabileceğimizi gerçekten düşünüyorduk. Sonra Trump İran'ı bombaladı" itirafında bulunmuştu.
Şimdi ne olacak?
CNN'e göre Temsilciler Meclisi azınlık lideri Hakeem Jeffries, Meclis başkanlığına hazırlanıyor; Demokratların yaşam maliyeti gündeminin parçası olarak İran savaşını bitirme çabasının öncelikli olacağını açıkladı. Alaska ve Mississippi'deki senato yarışları hâlâ kesinleşmedi; Mississippi'de iki aday arasındaki fark yalnızca 43 oy. Onlarca Temsilciler Meclisi yarışının sonuçlanması bekleniyor. Trump'ın "tam veto yetkisi" vurgusu ve iki yıl daha sürecek başkanlığı, yeni Kongre'nin alanını daraltacak gibi görünüyor.
Fotoğraf: CNN (Evan Vucci/Reuters)