"Cehennem görüşmesi" sonrası Trump-Netanyahu İran krizi
Trump "anlaşmaya ihtiyacımız yok" derken Netanyahu askeri harekât baskısını sürdürüyor, bölgede gerilim tırmanıyor.
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki İran krizi her açıdan derinleşiyor: Trump savaşın yeniden başlatılmasına sıcak bakmazken Netanyahu askeri harekât baskısını sürdürüyor. İsrail Güvenlik Kabinesi Pazar günü bir aydan uzun süren aranın ardından ilk kez toplanmaya hazırlanıyor; aynı saatlerde İran Devrim Muhafızları Bahreyn'deki bir ABD erken uyarı radarını hedef aldığını duyurdu.
"Cehennem gibi" telefon görüşmesi iddiası ve Kudüs'ten inkâr
Ynet tarafından aktarılan bilgilere göre iki lider, hafta sonunda çoğunluğu İran'a ayrılan bir telefon görüşmesi yaptı; görüşmenin ayrıntılarına hâkim kaynaklar konuşmayı özellikle zorlu bir görüşme olarak tanımladı, kaynaklardan biri bunu "cehennem gibi bir bağırış çağırış" olarak niteledi. Habere göre görüşme, İslam Cumhuriyeti'ne karşı savaşın yenilenmesi ihtimali üzerinden Kudüs ile Washington arasındaki anlaşmazlıkların gölgesinde geçti.
New York Post'un Ynet ve Yedioth Ahronoth'a dayandırdığı habere göre telefonda Netanyahu savaşın yeniden başlatılması için ısrarcı olurken, Trump yürürlükteki barış görüşmelerinin ilerlemesine izin vermek için diplomatik çizgide kaldı; konuşma sonuçta "cehennem gibi bir bağırış çağırışa" dönüştü.
Ancak Netanyahu'nun ofisi bu tanımlamayı şiddetle reddetti. Ynet'e göre Başbakanlık, görüşmeye ilişkin tanımlamalara "sahte haber, tamamen anlamsız" yanıtını verdi.
New York Post'ta yer alan açıklamada üst düzey bir İsrail yetkilisi ise görüşmenin hafta sonu gerçekleştiğini, ancak iki lider arasında çatışma çıkmadığını savundu.
New York Post'un aktardığına göre Financial Times da Netanyahu'nun Trump'ı her gün arayarak savaşın tüm hızıyla yeniden başlatılması yönünde baskı yaptığını yazmıştı. Netanyahu, 26. Knesset topluluğunda yaptığı konuşmada "İran nükleer tehdidi yenilemek için çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu ayetullah rejimini devirmektir" ifadelerini kullandı.
Trump'tan net mesajlar: "Anlaşmaya ihtiyacımız yok"
The Jerusalem Post haberine göre Trump, Salem News Channel'a verdiği mülakatta, İran'ın ABD müttefiklerini ve Amerikan gemilerini tehdit etmesini engellemek için askeri güç kullanıp kullanmayacağı sorusuna "Hayır, tereddüt etmeden" yanıtını verdi. Trump, ABD'nin Basra Körfezi ile Hürmüz Boğazı'nı kontrol ettiğini ve İran'a uygulanan ablukanın ekonomiyi ağır biçimde sarstığını öne sürdü; İran rejiminin çöküşün eşiğinde olduğunu, enflasyonun yüzde 301'e ulaştığını, ekonominin yerle bir edildiğini ve ordunun vurulduğunu iddia etti.
i24NEWS tarafından aktarılan bilgilere göre Trump, Hugh Hewitt'e verdiği yanıtta İran'ın mevcut yönetimi görev süresinin sonuna kadar iktidarda kalırsa bunun "bir yenilgi olacağını" söyledi; "işler ters yöne giderse bunu yaparım, şu anda bile yapmam mümkün" diyerek bir kıdemli Amerikan yetkilisi öldürülmesi hâlinde İran'ın "artık çok uzun var olamayacağı" uyarısında bulundu.
The Jerusalem Post'un yazdığına göre Trump, TV sunucusu Stephen A. Smith'e verdiği ayrı mülakatta Suudi Arabistan öncülüğündeki Körfez ülkelerinden kendisinden askeri operasyonların tırmandırılmamasını istediğini, buna karşılık ABD'nin İran'ın kritik altyapısını yalnızca üç günde yok edebileceğini öne sürdü. Trump ayrıca İran diplomasisinin başındaki Başkan Yardımcısı JD Vance'in görevini Demokrat kontrolündeki eyalet ve şehirlerdeki yolsuzluk soruşturmalarına kaydıracağını açıkladı ve Truth Social hesabından "İran'la anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı. Paralarını, yüz milyarlarca doları aldık ve boğaz da bizde!" mesajını paylaştı.
Bununla birlikte The Jerusalem Post'un aktardığına göre Trump, İran'a yönelik ek saldırılar için acil bir ihtiyaç görmediği sinyalini de veriyor. KAN yayıncısına konuşan üst düzey güvenlik yetkilileri ise ordunun olası bir harekâtın yenilenmesine yönelik hazırlıklarını siyasi yönetimin talimatları doğrultusunda sürdürdüğünü, durum ne askeri harekâtla ne de anlaşmayla çözülmedikçe İran karşısında elde edilmiş kazanımların erime riskinin büyüdüğü uyarısını yapıyor.
İsrail'de hukuki ve askeri restleşme: Kritik Pazar kabinesi
The Jerusalem Post'a göre Güvenlik Kabinesi Pazar günü bir aydan uzun bir aranın ardından ilk kez toplanacak. Kabine, İsrail basınında yer alan bilgilere göre ordunun İran'a olası bir saldırı için hazırlık düzeyini artırması yönünde talimat vermişti; gazetenin aktardığına göre bu adımlar daha geniş bir savaşı tetikleme riski taşıyor.
Hükümet kurma görevini alan Yashar lideri Gadi Eisenkot, yeni hükümet kurulana kadar Netanyahu'yu gereksiz askeri operasyonlardan kaçınmaya çağırdı ve yazdığı mektupta şu uyarıyı yaptı:
"Ertelenemeyen, doğrudan ve acil bir tehdit olmaksızın güvenlik güçlerini seferber etmek, İsrail demokrasisi ve devlet kurumlarına kamunun güveni için yıkıcı sonuçlar doğurabilir."
Netanyahu bu eleştiriyi geri çevirdi: The Jerusalem Post'ta aktarılan açıklamasında "Hassas güvenlik konularını kamuya açık biçimde tartışmak sorumsuzca bir hamledir. Hükümetin verdiği tüm kararlar yalnızca güvenlik değerlendirmelerine dayanarak ve savunma teşkilatı ile tam koordinasyon içinde alındı" dedi. Eisenkot ise yanıtında "Knesset'in güvenini yitirmiş bir hükümetin denetiminde boşluk oluşmasına izin vermeyeceğim" karşılığını verdi.
The Jerusalem Post'un haberine göre Eisenkot, Perşembe günü Başbakanlık Ofisi'nde Netanyahu ile iki saatten uzun süren bir güvenlik ve diplomasi brifinginde bir araya geldi; brifinge Başbakan'ın askeri sekreteri Tümgeneral Guy Markizano da baştan sona katıldı. Görüşme öncesi Eisenkot, hukuk danışmanı Gali Baharav-Miara'ya başvurarak düzenli brifinglerin sağlanmasını talep etmişti; yasaya göre başbakan, muhalefet liderine ayda en az bir kez güvenlik brifingi vermek zorunda.
Brifingin İran boyutuna ilişkin tablo ise medyada bölünüyor. Fox News'in Times of Israel'e dayandırdığı habere göre Kanal 12'de bir kaynak, "Eisenkot tam istihbarat tablosuna maruz kaldığında her şeyi anlayacak; bu toplantıdan sonra aynı şekilde hareket etmeyecek ve başbakanın niyetlerinden şüphelenmeyecek" derken, ancak Kanal 13 kaynağında ordu, her iki lidere İran'a saldırmak için acil bir ihtiyaç bulunmadığını ama Trump emir verirse İsrail'in ABD'nin yenilenen saldırılarına katılması gerektiğini iletti.
Savunma Bakanı İsrail Katz da gerilim ortamında birlik mesajı verdi: i24NEWS'ün aktardığına göre Katz, kendisinin, Netanyahu'nun ve Genelkurmay Başkanının İran konusunda tam bir uyum içinde olduğunu ve İsrail'i korumak için "gerekli tüm önlemlerin" alınacağını söyledi.
The Jerusalem Post'a göre 27 Ekim seçimlerinin ardından hükümet kurulamadığı için Netanyahu, yeni hükümet kurulana dek işleri yürüten vekil hükümetin başbakanı olarak görevde kalıyor; Cumhurbaşkanı Isaac Herzog hükümet kurma görevini Eisenkot'a verdi. Eisenkot'un Pazar gününden itibaren 28 günü, talep etmesi hâlinde 14 günlük uzatma hakkı bulunuyor.
Bölgeden yeni adım: İRGC Bahreyn'deki ABD radarını hedeflediğini duyurdu
The Jerusalem Post'ta yer alan habere göre İran Devrim Muhafızları cuma günü Bahreyn'deki bir ABD erken uyarı radarını hedef aldığını açıkladı; bu, Eylül başından bu yana bir Körfez ülkesindeki Amerikan askeri varlığına yönelik ilk böyle bir iddia. İRGC, saldırının Hürmüzgan eyaletinin Sirik ilçesindeki bir telekomünikasyon kulesine düzenlenen hava saldırısının misillemesi olduğunu bildirdi. ABD'den ve Bahreyn'den teyit ya da yorum gelmedi.
Aynı habere göre ABD ile İran arasındaki çatışma 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlamıştı. İran, Körfez ülkelerindeki ABD üslerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi ve Hürmüz Boğazı üzerinden deniz trafiğini kısıtlamaya çalıştı; Washington karşılık olarak İran limanlarına deniz ablukası uyguladı.
Kritik Pazar öncesi iki cephe: Masa ve saha
The Jerusalem Post'un canlı takibine göre Kudüs'te koalisyon pazarlıkları sürerken Netanyahu, haredi partilerini Eisenkot öncülüğündeki bloka yaklaşmamaları için uyarıyor: "Sizi kullanıp sonra atacaklar." İsrail'i kritik bir Pazar bekliyor: Masada hükümet kurma müzakereleri, sahadaysa İran'a yönelik askeri harekâtın yenilenmesi tartışması.