Starship yörüngeden döndü, tarihte ilk kez kule kollarıyla yakalandı

Starship 22 saat sonra kule kollarında yakalandı; yörüngeden dönen üst kademe roketçilik tarihinde bir ilki başardı.

Mechazilla catches Starship! Congratulations to the entire SpaceX team on this incredible achievement!
@SpaceX 01:33
Kaynak: @SpaceX

Yörüngeden dönüp kule kollarına indi

SpaceX'in Starship uzay aracı, yaklaşık 22 saat süren görevin ardından 14 Kasım Cumartesi günü Dünya'ya geri döndü ve Teksas'taki Starbase üssünde fırlatma kulesinin dev mekanik kolları tarafından havada yakalandı. Associated Press'in (AP) haberine göre, uzaydan geri dönen bir Starship'in kule kollarıyla yakalanışı roketçilik tarihinde ilk kez gerçekleşti. Dünyanın en büyük ve en güçlü roketi olarak tanımlanan, 124 metre (407 fit) boyundaki paslanmaz çelik araç, fırlatma rampasında dik konuma geçerek kulenin kollarının arasında asılı kaldı. Bu, 2023'ten bu yana tam ölçekli Starship'in 15. test uçuşu ve aracın yörüngeye ikinci yolculuğuydu.

Görev, 13 Kasım Cuma günü yerel saatle 16:47'de Boca Chica'daki Starbase rampasından fırlatmayla başlamıştı. BBC'nin haberine göre, araç yörüngede 14 tur attı ve uydu interneti Starlink takımyıldızına ait 26 uyduyu konuşlandırdı; dönüşünde "chopsticks" (makas) adı verilen kule kolları, kuleye yaklaşan aracı havada güvene aldı.

Starship'in üst kademesi Boca Chica, Teksas'taki Starbase fırlatma kulesine doğru alçalırken yakalanma anı
Fotoğraf: Ricardo Arduengo/AFP/Getty Images

Dönüş, ABD Doğu Yakası saatiyle öğleden sonra 4:20'de tamamlandı. CNN'in canlı haber akışına göre, Starship atmosfere saatte 17,600 mil, yani ses hızının neredeyse 23 katı bir hızla girdi ve iniş rotasında South Padre Adası'nın kuzeyinden geçerek Teksas ile Meksika'nın meskun bölgelerinin üzerinden uçtu. Görev öncesi yayınlanan webcast'te SpaceX mühendislerinden Lars Blackmore, "Roket karaya uçmaya başladığında operatörlerin hiçbir şey yapamayacağı 21 dakika var; o süre boyunca nefesimizi tutacağız" ifadelerini kullanmıştı.

Güçlendirici denize düştü, "çifte yakalama" hedefi kaçtı

SpaceX aynı görevde Super Heavy güçlendiricisini de kulede yakalamayı hedefliyordu; ancak güçlendirici fırlatmanın ardından otomatik iptal kararıyla Meksika Körfezi'ne yönlendirildi ve su üzerinde patladı. AP tarafından paylaşılan bilgilere göre şirket yetkilisi Kate Tice, güçlendiricinin motorlarının inişe dönüşte erken kesildiğini, kılavuz sistemin aracın doğru konumda olmadığını fark ederek otomatik denize sapma ve kendini imha kararını verdiğini söyledi; mühendisler arızanın nedeni araştırıyor. Şirket daha önce üç güçlendirici yakalaması gerçekleştirmişti.

Ancak BBC haberinde Elon Musk'ın güçlendiricinin "yakıtı biraz düşüktü" dediği bir paylaşım yaptığı aktarıldı.

Ay ve Mars yolunda kilometre taşı

AP'nin aktardığına göre NASA, Starship'i Artemis astronotlarını Ay'a indirmek için kullanmak üzere SpaceX'e milyarlarca dolar ödüyor ve Apollo çağından bu yana ilk Ay inişini hedefleyen Artemis IV görevini en erken 2028'e planlıyor. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, yakalamayı X hesabından "neredeyse sihir gibiydi; her geçen gün daha fazla inanan yaratıyoruz" sözleriyle selamladı. SpaceX, önümüzdeki aylarda Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden Starship fırlatmalarına başlamayı bekliyor.

Uzun vadede Ay'da kalıcı üs ve Mars'ta şehir kurmayı hedefleyen şirket için yakalamanın anlamı, roketlerin uçaklar gibi tekrar tekrar kullanılabilmesi. BBC'ye konuşan Kraliyet Havacılık Derneği Başkanı Prof. Malcolm Macdonald, "İlk kademenin kurtarılamaması bir geri adım; ama Super Heavy'yi daha önce kurtardılar. Ship'i başarıyla geri getirmek büyük bir ilerleme. Kurtarma mücadelesinin iki yarısını da kanıtladılar, sadece henüz aynı uçuşta değil" değerlendirmesini yaptı. Falcon 9 roketiyle 2015'te dikey iniş yapan ilk şirket olan SpaceX, bugün bu roketlerle yılda 100'den fazla uçuş gerçekleştiriyor.