Prostat kanserinde tümör hacmi ölçümü sağ kalımı PSA'dan iyi öngördü

PROMISE verilerinde 13 bin 893 hastada toplam tümör hacmi, PSA'dan daha güçlü bir sağ kalım göstergesi çıktı.

Prostat kanserinde PSMA PET görüntüleme verileriyle tümör hacmi ölçümüne ilişkin temsilî fotoğraf
Anadolu Ajansı

Prostat kanserinde hastaya verilen düşük doz radyoaktif maddeyle çekilen PSMA PET görüntülerinden hesaplanan toplam tümör hacmi, genel sağ kalımı öngörmede güçlü bir gösterge çıktı. Hesaplama, kandaki PSA değerinden ve görüntülerdeki parlaklık ölçümlerinden daha isabetliydi. Journal of Nuclear Medicine'de yayımlanan araştırmaya göre Avrupa, Asya, Kuzey ve Güney Amerika, Afrika ile Avustralya'daki 43 hastanede 2012-2024 yılları arasında görüntülemesi yapılmış 13.893 erkek hastanın verisi analiz edildi.

PSA'dan ve parlaklıktan daha güçlü

Çalışmada hastalar 2:1 oranında geliştirme (9.271 kişi) ve doğrulama (4.622 kişi) kohortlarına ayrıldı. Doğrulama grubunda toplam tümör hacminin sağ kalım öngörüsündeki isabetliliği 0,78 C-indeksine ulaştı. Tüm vücut ortalaması parlaklık ölçümü olan SUVmean 0,62'de, PET çekimi anındaki PSA değeri ise 0,71'de kaldı. Geliştirme kohortunda toplam tümör hacminin C-indeksi 0,80'e çıktı.

Araştırmacılar hastaları hacim kuartillerine ayırdı: birinci kuartil 0 mililitre, ikinci kuartil 0-2,1 mililitre, üçüncü kuartil 2,1-16,2 mililitre, dördüncü kuartil 16,2 mililitre üzeri. Tüm kohortta ilk iki kuartilde ortanca sağ kalım süresine ulaşılamadı; üçüncü kuartilde 11,4 yıl, en yüksek hacimli grupta 4,5 yıl oldu. 31 Ocak 2026 veri kesiminde 3.386 ölüm kaydedilmiş, ortanca takip süresi 4,9 yıl olarak hesaplanmıştı.

Türkiye'den 6 merkez katkı verdi

Anadolu Ajansı'nın haberine göre çalışma, Almanya merkezli uluslararası PROMISE PET Kayıt Sistemi verileri üzerinden yaklaşık 130 araştırmacının katkısıyla hazırlandı. Türkiye'den 6 merkez sürece katkı sundu. Katılımcılardan biri de Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Adem Maman. Maman, prostat kanserinin erkeklerde en sık görülen, akciğer kanserinden sonra en çok ölüme yol açan tümör olduğunu hatırlattı. Tanı sonrası doğru evrelemenin önemine dikkat çeken Maman, düşük doz radyoaktif madde sonrası yapılan PET taramayla hem prostat bezindeki tümörü hem de kemik dahil yayılım noktalarını net gördüklerini anlattı.

Maman, bugüne kadar değerlendirmenin çoğunlukla PSA değeri ve PSMA PET görüntülerindeki parlaklığa dayandığını, oysa tek tek lezyonların hacminin ölçülüp vücuttaki toplam hacme ulaşılabildiğini söyledi: "Total volüm arttıkça ortalama sağ kalım süresi düşüyor, volüm azaldıkça da ortalama sağ kalım süresi uzuyor." Doç. Dr. Maman'ın verdiği örnek somut. Toplam volüm 16 mililitrenin üzerindeyse 7 yıllık yaşam süresi yüzde 35'lerde kalıyor. Hacim aşağılara düştükçe bu oran yüzde 85'lere çıkıyor. Maman'a göre bu ölçüm tedavi seçimini de belirleyecek; çalışma ileride yapay zekâyla ölçülebilir bir sisteme entegre edilebilecek.

Sınırlar ve sıradaki adım

Makalede kısıtlar da açıkça yazılıyor: Çalışma geriye dönük tasarımda, PET çekim zamanları standart değil. Yazarlar gelecek adımların prospektif doğrulama, standartlaştırılmış otomasyon ve geniş klinik uygulama olması gerektiğini belirtiyor. Otomatik hacim ölçümünün öngörüyü hızlandırıp görüntüleme merkezleri arasında tekrarlanabilir kılabileceği vurgulanıyor. Araştırma ekibinin önceki PPP3 nomogramları, hastalık grubu gibi başka prognostik faktörleri de içerdikleri için hâlâ daha yüksek öngörü gücüne sahip: 0,84'e karşı 0,78.