Körfez Demir Yolu Projesi 6 Ülkeyi Bağlayacak: Hedef 2030

KİK üyesi 6 ülkeyi bağlayacak Körfez Demir Yolu Projesi'nde yüzde 55,92 ilerleme sağlandı; hedef Aralık 2030.

Körfez Demir Yolu Projesi kapsamında 6 ülkeyi bağlayacak güzergah haritası
Temsili / İnfografik Harita

Körfez İşbirliği Konseyine (KİK) üye altı ülkeyi birbirine bağlayacak Körfez Demir Yolu Projesi kapsamında çalışmalar yüzde 55,92 seviyesine ulaştı. Aralık 2030'da tam kapasiteyle hizmete girmesi hedeflenen dev ulaşım ağı, bölgesel deniz taşımacılığına alternatif oluşturarak enerji ve ticaret tedarik güzergahlarını çeşitlendirmeyi amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı Gerilimi ve Alternatif Tedarik Arayışı

Anadolu Ajansının aktardığı bilgilere göre, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşın ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı gemi geçişlerine kapatması küresel ticarette ciddi aksamalara yol açtı. Deniz ulaşımındaki kesintiler ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, Körfez ülkelerini kara tabanlı alternatif ulaşım koridorlarına yöneltti.

Bu süreçte, 14 Aralık 2009'da KİK Yüksek Konseyi tarafından onaylanan ve 14 Aralık 2021'de Körfez Demir Yolu İdaresi kurularak uygulama aşamasına geçirilen demir yolu projesi yeniden stratejik öncelik kazandı. Temel altyapı maliyetinin 15,4 ila 16 milyar dolar arasında olması beklenen projenin, bölge içi ticareti ve lojistik bütünleşmeyi hızlandırması öngörülüyor.

Ortadoğu Basınında Genel Anlaşma ve Altyapı Detayları

Bölgedeki gelişmeleri yakından takip eden Ortadoğu basınında da projenin hukuki ve teknik altyapısına ilişkin önemli ayrıntılar öne çıktı. Saudi Gazette gazetesinin haberine göre, KİK üyesi altı ülkenin ulaştırma bakanları 8 Kasım'da Bahreyn'in Manama kentindeki Riffa Al Zahir Sarayı'nda Körfez Demir Yolu Projesi Genel Anlaşması'nı imzaladı.

Bahreyn Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Selman bin Hamed Al Halife himayesinde düzenlenen törene katılan KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, anlaşmanın ortak ulaşım sistemini düzenlemedeki rolüne dikkat çekti. Casim el-Budeyvi, sürecin önemini şu sözlerle ifade etti:

"Körfez Demir Yolu Projesi Genel Anlaşması, ulaştırma sektöründe Körfez entegrasyonunu güçlendirme ve KİK devletleri içinde demir yolu taşımacılık sistemini düzenleme yolunda önemli bir adımı temsil etmektedir."

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli The National gazetesinin aktardığına göre, BAE kendi ulusal demir yolu ağını başlatırken Umman da 238 kilometrelik Hafeet Rail projesini geliştiriyor. Bahreyn'in bölgesel ağa entegrasyonunun ise Suudi Arabistan ile planlanan Kral Hamed Köprüsü bağlantısına dayandığı belirtiliyor.

Hat Uzunluğu ve Ülke Bazlı Güzergah Dağılımı

Projenin toplam uzunluğuna ilişkin kaynaklar arasında farklı veriler yer alıyor. Anadolu Ajansı hattın toplam uzunluğunu 1.768 kilometre olarak aktarırken, The National bu mesafeyi 2.100 kilometre olarak belirtiyor.

Katar merkezli Al Jazeera analizinde ise toplam ağ uzunluğu 2.117 kilometre olarak veriliyor ve yolcu trenlerinin saatte 200 kilometre hıza ulaşmasının öngörüldüğü belirtiliyor.

Kuveyt'ten başlayarak Suudi Arabistan'ın Dammam kenti üzerinden Katar, BAE ve Sohar aracılığıyla Umman'ın başkenti Maskat'a uzanacak hattın 1.768 kilometrelik temel güzergahının ülkelere göre dağılımı şöyle sıralanıyor:

  • Suudi Arabistan: 672 kilometre
  • Birleşik Arap Emirlikleri (BAE): 461 kilometre
  • Umman: 330 kilometre
  • Katar: 141 kilometre
  • Kuveyt: 111 kilometre
  • Bahreyn: 53 kilometre (planlanan köprü bağlantısı dahil)

Ekonomik Fırsatlar ve Güvenlik Zorlukları

Kuveytli ekonomist Nadir el-Ubeyd, altı ülke arasında operasyonel bütünleşme sağlayacak demir yolu ağının deniz hatları üzerindeki baskıyı azaltacağını ve sanayi ile turizm bölgelerini canlandıracağını belirtti. Ubeyd, bölgede istikrarın sağlanmasının ardından Irak ve İran pazarlarına açılma imkanının da doğabileceğini ve bunun gıda ile ekonomik güvenliği güçlendireceğini vurguladı.

Uluslararası ekonomi ve enerji uzmanı Nihad İsmail ise projenin hızlandırılmasının ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın çözümüne bağlı olduğuna işaret ederek, ulaşım hatlarının güvenliği için Tahran ile istişare edilmesi gerektiğini dile getirdi. Benzer şekilde Al Jazeera'ye değerlendirmede bulunan Aberdeen Üniversitesi AFG College'dan Thomas Bonnie James de altyapıya yönelik saldırıların bu projeleri ekonomik hedeflerden güvenlik zorunluluklarına dönüştürdüğünü kaydetti. James, teknik inşaatın ötesinde gümrük kuralları, teknik standartlar ve sınır kontrolleri konusunda altı egemen devleti uyumlu hale getirmenin temel zorluk olduğunu ifade etti.