ABD ara seçimleriyle yapay zeka balonu mu söndü? Nasdaq'da satış fırtınası
Demokratların Kongre zaferi düzenleme korkusunu büyüttü; Nasdaq'da yapay zeka hisseleri sert düştü.
ABD'de Perşembe günü teknoloji hisselerinde sert bir satış dalgası yaşandı. BBC'nin haberine göre, Alphabet, Nvidia, Meta ve Apple gibi teknoloji devlerinin işlem gördüğü Nasdaq'daki düşüş, bu haftaki ara seçimlerde Demokratların Kongre'nin iki kanadının da kontrolünü ele geçirmesinin ardından geldi.
Satış dalgasının ardında, veri merkezlerinin engellenemez biçimde genişlemesine karşı kampanya yürüten ve artık Kongre'de tam çoğunluğa sahip olan Demokratların yapay zeka sektörünü daha sıkı düzenlemesinden çekinen yatırımcıların endişesi yatıyor. Ancak sektörün geleceğine ilişkin kaygıların bir süredir büyüdüğü belirtiliyor.
Yapay zeka altına hücumu nasıl büyüdü?
OpenAI'nin 2022 sonlarında ChatGPT'yi piyasaya sürmesi, yapay zekanın pratik kullanımlarına duyulan kamu ve kurumsal ilgiyi patlatmış, adeta modern bir altına hücumu başlatmıştı. Yatırımcılar; bilgisayar çipleri üreten şirketlere, ağ altyapısına, veri merkezi inşaatlarına, bu merkezleri besleyen enerji üretimine ve doğrudan yapay zeka geliştirmeye büyük paralar aktardı. Teknoloji şirketlerinin değeri de buna paralel yükseldi.
Goldman Sachs araştırmasına göre yalnızca 2026'da yapay zekaya yapılacak yatırımların 1 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Sektör, piyasada bulunabilir nakdin o kadar fazlasını çekmiş durumda ki, diğer endüstrilerin borçlanma maliyetleri bile bu nedenle arttı.
Ne var ki yatırımcı getiri peşinde ve son aylarda yapay zeka patlamasının beklenen zenginliği üretip üretemeyeceğine ilişkin endişeler büyüyor. Bu kaygılar, yapay zekanın güvenliğinden kuşku duyan, hatta onun insanlık için varoluşsal bir tehdit oluşturabileceğini öne süren araştırmacıların açıklamalarının manşetlere taşındığı bir döneme denk geldi.
Demokratların muhalefeti
Trump yönetimi, başkanın "süper zeka" diye adlandırdığı alana tam destek verirken önde gelen birçok Demokrat, veri merkezlerinin genişlemesinin yerel topluluklar üzerindeki etkilerine ilişkin tabandan gelen kaygılara yaslandı. Bu kaygılar büyük ölçüde tesislerin yüksek su ve elektrik tüketimi, hane faturalarını yükseltme korkusu ile gürültü, arazi kullanımı ve genel düzensizlik üzerine yoğunlaşıyor.
Mayıs ayında yayımlanan bir Gallup anketi, Amerikalıların yüzde 71'inin kendi yaşadığı bölgede veri merkezi inşa edilmesine karşı olduğunu ortaya koydu. Bir nükleer enerji santralinin inşasına karşı çıkma oranı ise yüzde 53'te kaldı.
Bir zamanlar Cumhuriyetçilerin kalesi olan Teksas'ta Senato yarışını kazanan James Talarico da bu şüpheciliğe yanıt veren isimlerden biri. Talarico, "Yapay zekada Amerika'nın liderliğini korumak isterken, çalışma biçimimizden çocuklarımızın öğrenme biçimine kadar her şeyi nasıl etkileyeceğini hâlâ kavramaya çalışıyoruz" dedi ve şöyle devam etti: "Amerikalıları korumalı ve işletmeler için net, tutarlı yasalar koymalıyız."
Kongre'nin iki kanadının da denetimini eline alan Demokratların, başkanın teknoloji gündemine daha güçlü meydan okuması ve sektörün genişlemesini kısıtlayabilecek yasalar çıkarması bekleniyor. Teksas'ta vali seçilen Demokrat Gina Hinojosa ise kampanyasında veri merkezlerine karşı çıkmış, yeni tesislerin inşasına moratoryum getirilmesi sözü vermişti.
Hinojosa'nın zaferi, operasyonlarının büyük bölümünü bu eyalete taşıyan SpaceX ve Tesla sahibi teknoloji milyarderi Elon Musk karşısında yıllarca sürecek bir muhalefetin kapısını aralayabilir. Musk'ın ara seçimlerde Cumhuriyetçi kampanyalara destek için yaklaşık 450 milyon dolar harcadığı belirtiliyor.
Piyasalar için sıradaki durak neresi?
İngiltere merkezli teknoloji şirketi Arm Holdings'in kurucu ortağı Tudor Brown'ın da işaret ettiği gibi "hisse değerleri bugünkü kazançlara değil, gelecekteki kazançlara dayanıyor". Ödüller beklendiği kadar büyük olmayacaksa bazı yatırımcılar satış yolunu seçiyor.
Son 24 saatte borsalarda görülen düşüşler ara seçim sonuçlarıyla tetiklenmiş görünse de teknoloji şirketlerinin aşırı değerlendiğine dair uyarılar seçimlerden çok önce gündemdeydi. Şimdi tartışılan soru şu: Yaşananlar, aşırı iyimser bir piyasadaki köpüğün sıyrılması mı, yoksa çok daha geniş sonuçları olacak bir yapay zeka balonunun patlama eşiğine gelinmesi mi?
Future Market Insights analistlerinden Nandini Roy Choudhury, yatırımcıların siyasi kaymanın veri merkezi inşası, enerji tüketimi ve yapay zeka teknolojisinin yaygınlaştırılmasında kısıtlamalara yol açıp açmayacağını değerlendireceğini söylüyor. Choudhury'ye göre, yatırımcılar güçlü bilançoya sahip şirketleri tercih edeceği için teknoloji hisselerinde hemen ve yaygın bir toparlanma yaşanması beklenmiyor.
Brown ise etkinin sınırlı kalacağını düşünüyor. Ona göre hisse değerlemeleri, "neredeyse sonsuz yapay zeka büyümesi" beklentisiyle şişmiş ve bunu "bir miktar panik" izlemiş. Brown, "Bunun doğal bir tabanı var. Ondan sonra bence şunu göreceğiz: Bu şirketlerde hâlâ çok para kazanılıyor" diyor.
Fotoğraf: Getty Images / BBC