Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan'dan Dini Siyasallaşma Uyarısı

Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan, Tiflis'te dini kimliklerin siyasallaşmasının Kürt toplumunu bölebileceğini belirtti.

Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan Tiflis'teki 3. Kafkasya Kürt Konferansı'nda konuşurken
Fotoğraf: Rûdaw

Kürt akademisyen ve psikolog Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te düzenlenen 3'üncü Kafkasya Kürt Konferansı kapsamında yaptığı değerlendirmede, dini kimliklerin siyasi bir araca dönüştürülmesinin toplumsal parçalanma riski doğurduğunu söyledi. Rûdaw'a konuşan Kızılhan, farklı inanç kimliklerinin korunması gerektiğini ancak bunların ortak toplumsal zemin içinde buluşmasının belirleyici olduğunu vurguladı.

Konferansın "Kürt toplumunda dinin rolü" başlıklı oturumları sırasında soruları yanıtlayan Kızılhan, Kürdistan'dan, Avrupa'dan, Rusya'dan, Gürcistan'dan ve Ermenistan'dan temsilcilerin katıldığı buluşmada din ile kimlik arasındaki ilişkinin kapsamlı biçimde tartışıldığını aktardı. Açıklamalarında inançların siyasi rekabete malzeme yapılmasının yaratacağı kırılganlığa dikkat çekti.

Tarihsel Travmalar ve Bilimsel Yanıt Vurgusu

Kızılhan, Ezidi, Alevi, Şii ve İslam kimliklerinin kendi özgünlükleriyle varlığını sürdürmesi ve korunması gerektiğini ifade etti. Geçmişte Dersim Alevilerinin yaşadığı katliama, Enfal ve Halepçe felaketlerine ve 2014'teki Ezidi soykırımına değinen Kızılhan, söz konusu kesimlerin inanç temelli dışlanma ve büyük acılarla karşı karşıya kaldığını hatırlattı.

Son dönemde Ezidilerin ve Alevilerin Kürt kimliğine dair yürütülen tartışmalara da değinen akademisyen, bu başlıkların hamasetle değil bilimsel ve tarihsel bilgiler ışığında ele alınması gerektiğini kaydetti. Tarihsel ve bilimsel verilerin ortaya konulmasının, farklı inanç grupları arasındaki ortak aidiyet bağını güçlendireceğini dile getirdi.

Küreselleşme ve Dinin Siyasi Kimliğe Dönüşmesi

Son 30 ila 35 yılda dünyanın farklı bölgelerinde dinin kamusal alandaki görünürlüğünün belirgin biçimde arttığını belirten Kızılhan, ulusal ya da küresel kimliklerin tek başına yeterli görülmediği dönemlerde bireylerin dini aidiyetlere daha fazla yöneldiğini ifade etti. Eski tartışmalardaki medeniyetler ve kültürler çatışması kavramlarının yerini yer yer dinler arası gerilimlerin almaya başladığını savundu.

"Bu dini kimlikler de bazı yerlerde siyasete dönüşmüş durumda. Çünkü siyasete dönüştüklerinde kendilerine özgü bir kimlik oluşturuyorlar. Ancak benim görüşüme göre bu, toplum için çok büyük bir tehlike. Çünkü toplum birbirinden ayrılıyor ve parçalanıyor."

Yüzyıl önce insanların farklı inançlara rağmen bir arada yaşayıp birbirine saygı gösterebildiğini hatırlatan Kızılhan, günümüzde küreselleşmeyle birlikte dinin inanç içeriğinden ziyade siyasi bir kimlik biçimine büründüğüne işaret etti. Son 15 yılda radikal İslamcı akımların sert tutumlarının da küçük dini gruplarda kendi varlıklarını ayrı bir zeminde tanımlama refleksi doğurduğunu söyledi.

Tiflis'ten Astana'ya Kafkasya Kürtleri Konferansı

Kafkasya Kürtleri Konferansı serisi; Ezidi, Müslüman, Hristiyan ve diğer inanç kesimlerinden temsilcileri bir araya getirerek dini çeşitliliğin toplumsal birlik içindeki yerini tartışmayı amaçlıyor. Rûdaw'ın aktardığı konferans notlarına göre ilki Tiflis'te, ikincisi Astana'da düzenlenen buluşmanın üçüncüsü yeniden Gürcistan'ın başkentinde gerçekleştiriliyor.

Konferans katılımcıları, farklı inanç toplulukları arasında yapay sınırlar örülmesini engellemek ve ortak kültürel mirası koruyacak diyalog kanallarını açık tutmak üzere oturumlarını sürdürüyor. Prof. Dr. Kızılhan'ın bilimsel temellendirme ve birlikte yaşam çağrısı da Tiflis'teki oturumların ana eksenlerinden birini oluşturdu.